آشنایی با اختلال دوقطبی

اختلال دو قطبی که به عنوان بیماری شیدایی افسردگی هم شناخته می شود ، نوعی اختلال مغزی است که باعث تغییرات غیرعادی در مود، انرژی، میزان فعالیت و توانایی فرد در انجام کارهای روزانه می شود.انواع مختلفی از اختلالات دوقطبی وجود دارد که در همه ی انها تغییرات چشمگیری در مود ، انرژی و سطح فعالیت و رفتار فرد  اتفاق می افتد.

به گزارش شفااینفو، اختلال دوقطبی یک بیماری دوره ای است که در آن فرد دوره های متناوبی از فازهای مانیا(شیدایی) و افسردگی را تجربه می کند که بسته به این که فرد به کدام یک از انواع اختلال دو قطبی مبتلا است طول دوره فازها و تناوب آنها متفاوت می باشد.

اختلال دوقطبی به چهار دسته کلی تقسیم می شود:

۱) اختلال دوقطبی نوع یک:

در این نوع از دوقطبی اپیزودهای مانیا که حداقل ۷ روز طول می کشد ظاهر می شود در این از دو قطبی گاه علایم مانیا به قدری شدید می شود که فرد نیاز فوری به مراقبت های بیمارستانی پیدا می کند.معمولا بعد از اپیزودهای مانیا اپیزودهای افسردگی هم بروز می کنند که حداقل دو هفته در فرد پایدار می ماند.

۲) اختلال دوقطبی نوع دو:

در این نوع از دوقطبی اپیزودهای افسردگی در فرد غالب است و اپیزودهای مانیا با شدت کمتری نسبت به نوع یک بروز پیدا می کنند که اصطلاحا به آن هایپومانیا گفته می شود.

۳) اختلال سیکلوتیمیک(cyclothymic):

در این نوع از دوقطبی دوره های متعددی از هیپومانیا و افسردگی در فرد بروز می کند که علایم آنها حداقل یک تا دو سال پایدار می ماند.

۴)سایر انواع دوقطبی که در دسته های بالا دسته بندی نمی شوند.

علایم و تظاهرات بالینی اختلال دو قطبی

همان طور که اشاره شد اختلال دوقطبی شامل اپیزودهای مانیا و افسردگی می شود. برای تشخیص هر یک از این اپیزودها شاخص هایی وجود دارد که به شرح زیرهستند:

شاخص های تشخیص مانیا و هیپومانیا : حداقل یک هفته افزایش غیرعادی مود و انرژی که حداقل با سه علامت از علایم پایین همراه است

۱)افزایش بیش از حد اعتماد به نفس

۲) کاهش نیاز به خواب

۳)پرحرفی

۴) رویاپردازی بیش از حد

۵) بی توجهی و تمرکز پایین

۶) افزایش فعالیت های لذت بخش اما پرخطر و همراه با پیامد های جدی(مثل خرید کردن بیش از حد ، افزایش لگام گسیخته فعالیت های جنسی پرخطر)

۷) تحریک پذیر شدن

علایم مانیا و هیاپومانیا مشابه هم هستند با این تفاوت که شدت علایم در هایپومانیا نسبت به مانیا کمتر است. در مانیا حتی فرد ممکن است نیاز به مراقب و بستری شدن در بیمارستان پیدا کند اما در مانیا این گونه نیست.

شاخص های تشخیص افسردگی : حداقل دو هفته مود افسردگی و کاهش یا فقدان لذت فرد از فعالیت های روزمره که حداقل با پنج علامت از علایم پایین همراه است:

۱)مود افسرده و ناراحت که در کودکان با تحریک پذیری همراه است

۲) کاهش علاقه و لذت فرد از فعالیت های معمول

۳) افزایش یا کاهش اشتها،افزایش یا کاهش وزن

۴)بی خوابی یا کم خوابی

۵) تحریک پذیری

۶) کاهش انرژی یا خستگی

۷) احساس گناهکاری یا بی ارزشی در فرد

۸) اختلال در تمرکز

۹)داشتن افکار خودکشی

ریسک فاکتورهای ابتلا به اختلال دوقطبی

محققان در حال تحقیق برای کشف علل احتمالی اختلال دوقطبی هستند. بیشتر آنها موافق اند که که هیچ علتی به تنهایی عامل ایجاد کننده دوقطبی نیست.اما عواملی هستند که ریسک ابتلا به دوقطبی را افزایش می دهند که مهم ترین آنها به شرح زیر هستند:

۱) ژنتیک: برخی پژوهش ها نشان داده که بین برخی ژن ها و ابتلا به دوقطبی ارتباط وجود دارد.البته ژن ها تنها عامل ابتلا به دوقطبی نیستند.مطالعه ای که روی دوقلو های همسان انجام شده نشان داده که لزوما در صورت ابتلای یکی از دوقلو ها دیگری مبتلا نمی شود و از آنجا که دوقلوهای هم سان ژن های کاملا یکسانی دارند در نتیجه ژن تنها فاکتور ابتلا به دوقطبی نیست.

۲)سابقه خانوادگی: سابقه خانوادگی نقش مهمی در ابتلا به این بیماری دارد. تحقیقات نشان داده که افرادی که یکی از والدین آنها به دوقطبی مبتلاست در مقایسه با سایر افراد شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند.

۳)برخی شرایط پزشکی می توانند باعث القای فاز مانیا در فرد شوند مثل برخی عفونت ها مثل انسفالوپاتی، به هم ریختن هورمون ها مثل بیماری آدیسون و کوشینگ،به هم ریختن تعادل الکترولیت های بدن مثل نوسانات کلسیم و سدیم

۴) برخی از داروها  و ترکیبات هم می توانند باعث القای مانیا شوند.از جمله مهم ترین این ترکیبات عبارت اند از: مسمومیت با الکل،داروهای ضدافسردگی، هالوسینوژن ها مثل LSD   محرک ها مثل کوکایین وآمفتامین، استروییدها،ماریجوانا، کافیین، فراورده های تیروییدی و…

درمان

درمان در بهبود بسیاری از افراد حتی بیمارانی که دارای علایم شدید اختلال دوقطبی هستند کمک کننده است و می تواند تا حد زیادی در کاهش علایم بیماری و کنترل نوسانات اپیزودها کمک کننده باشد. درمان موثر اغلب هم شامل دارو درمانی می شود و هم شامل روان درمانی که آن گفتاردرمانی هم گفته می شود.

 بیماری دو قطبی بیماری است در تمام طول عمر فرد باقی می ماند و اپیزودهای افسردگی و مانیا در طول عمر فرد مرتبا اتفاق می افتند. بیشتر افراد بین اپیزودها دچار تغییرات مود نمی شوند اما هستند کسانی که علایم بیماری در آنها ماندگار است.درمان طولانی مدت و پیوسته در کنترل این علایم بسیار موثر است.

دارودرمانی

داروهایی که عموما در درمان اختلال دوقطبی استفاده می شوند به سه دسته کلی تقسیم می شوند:

۱)داروهای تثبیت کننده مود:

لیتیم ،والپروات سدیم و کاربامازپین مهم ترین داروهای این دسته هستند.معمولا لیتیم خط اول درمان است و در صورت عدم امکان استفاده از لیتیم از والپروات سدیم یا کاربامازپین استفاده می شود.این داروها می توانند به تنهایی یا به صورت ترکیبی به همراه داروهای ضد سایکوز یا داروهای ضدافسردگی استفاده شوند.

۲)ضدسایکوز های آتیپیک:

از داروهای پرمصرف این دسته می توان به آریپیپرازول،الانزاپین،کوئتیاپین و ریسپریدون را نام برد.این داروها خط دوم درمان هستند و در صورت عدم رسیدن به نتیجه درمانی مورد نظر از داروهای تثبیت کننده مود این داروها هم درکنار داروها تثبیت کننده مود تجویز می شوند.سردرد ،خشکی دهان ،یبوست،افزایش وزن و افت فشارخون ارتواستاتیک مهم ترین عوارض داروهای این دسته هستند که البته میزان شیوع این عوارض در هرکدام از آنها متفاوت است.

۳)داروهای ضدافسردگی :

ضدافسردگی های سه حلقه ای مثل آمی تریپتیلین و نورتریپتیلین و همچنین داروی ونلافاکسین از جمله داروهایی هستند که گاهی اوقات درکنار داروهای دو دسته بالا تجویز می شوند.مصرف این داروها موقتی است و معمولا ۲تا ۶ ماه پس از بهبود علایم فرد باید قطع شوند.

تالیف و ترجمه: دکتر داروساز امید سودی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پنج + نوزده =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.