حقایق نالوکسان

این روزا ویدیویی در فضای مجازی دست به دست می شود که در آن خانم مهناز افشار دارویی به نام نالوکسان را معرفی می کند و مدعی می شود که این دارو عوارض سو مصرف مواد مخدر را از بین می برد و در شرایط اوردوز با مواد مخدر باعث نجات جان بیماران می شود و در ادامه به مردم توصیه می کند که در صورت بروز اوردوز به داروخانه ها مراجعه کنند و بدون نیاز به نسخه پزشک خودسرانه این دارو را خریداری و به بیمار خود تجویز کنند.

این صحبت ها در فضای مجازی جنجال زیادی به پا کرد و با واکنش های منفی زیادی از سوی متخصصین حوزه سلامت رو به رو شد.کار به جایی رسید که دکتر کیانوش جهان پور سخنگوی سازمان غذا و دارو کشور هم به این صحبت ها واکنش نشان داد و در گفت و گو با ایسنا گفت: اظهارات این بازیگر صحت ندارد و کسی غیر از صاحبان حرف پزشکی حق اظهار نظر در حوزه سلامت و درمان را ندارد. متاسفانه در کشور ما ظاهرا افراد وقتی‌که اشتغالات دیگرشان کمتر می‌شود، فورا به اظهار نظر در حوزه پزشکی و طب مبادرت می‌کنند که این کار فقط موجب بروز مشکلات برای مردم می‌شود و می‌تواند پیامدهایی را برای مردم به دنبال داشته باشد.

وی همچنین تاکید کرد: اولا هیچ آمپول و فرآورده تزریقی در دنیا نیست که بدون تجویز پزشک مصرف شود. دوما داروی نالوکسان دارویی است که کاملا باید با تجویز پزشک تهیه شود و هیچ داروخانه‌ای حق ندارد بدون نسخه پزشک این دارو را در اختیار قرار دهد. سوما این دارو،  دارویی است که در اورژانس پیش‌بیمارستانی، اورژانس بیمارستانی، اتاق عمل و ریکاوری‌های اتاق عمل با تجویز پزشک و تحت نظر افراد آموزش‌دیده و متخصص و تحت مانیتورینگ استفاده می‌شود.

علاوه بر سخنگوی سازمان غذا و دارو ،نایب رییس انجمن داروسازان هم به این سخنان واکنش نشان داد و در این باره گفت: نالوکسان جزء داروهای بدون نسخه یا OTC نیست که مردم بتوانند آن را راحت از داروخانه‌ها تهیه کنند، بلکه حتما به تجویز پزشک نیاز دارد و باید تزریق آن زیر نظر پزشک انجام شود؛ چون استفاده از این دارو می‌تواند باعث بروز علایم سندرم شدید قطع مصرف مواد مخدر و تشنج در فرد معتاد شود.

اما گذشته از تمامی این واکنش ها نسبت به صحبت های مهناز افشار نالوکسان چیست و مصرف خودسرانه آن چه خطراتی می تواند در پی داشته باشد؟

نالوکسان آنتاگونیست گیرنده های اوپیوییدی است و باعث توقف یا وارونه شدن تاثیر مواد اوپیوییدی می شود. نالوکسان به طور ویژه در مواقع اوردوز مواد اوپیوییدی به کار می رود و می تواند به سرعت عوارض ناشی از اوردوز ترکیبات اوپیوییدی را از بین ببرد.ترکیبات اوپیوییدی مثل فنتانیل،هرویین ،متادون، مورفین و کدئین می توانند باعث بروز عوارضی مثل سرکوب تنفسی ،کاهش ضربان قلب، گیجی،تنگ شدن مردمک چشم شود که در صورت عدم دسترسی به درمان به موقع می توانند موجب استفراغ، ایست تنفسی، از دست رفتن هوشیاری و در نهایت مرگ فرد شوند.نالوکسان دارویی است که در این مواقع برای بازگشت سریع علایم و نجات جان فرد تجویز می شود.البته باید توجه داشت که نالوکسان تنها در موارد اوردوز با اوپیویید ها به کار می رود و در موارد اوردوز با داروهای بنزودیازپین مثل آلپرازولام،کلونازپام، دیازپام و لورازپام و همچنین اوردوز محرک ها مثل کوکایین و متاآمفتامین یا همان شیشه هیچ تاثیری ندارد.

با وجود اینکه نالوکسان می تواند در زمان اوردوز با اوپیوییدها بسیار حیات بخش باشد اما توصیه به مصرف خودسرانه آن نمی شود. در واقع خطری که در رابطه با این دارو وجود دارد این است که می تواند باعث بروز سندرم قطع مصرف اوپیوییدها شود که خود این سندرم می تواند گاها کشنده باشد هرچند احتمال آن زیاد نیست. از نشانه های این سندرم می توان به درد،تهوع و استفراغ ،آبریزش بینی ، تشنج و ایست قلبی اشاره کرد.

نکته مهم دیگری که خانم افشار نسبت بدان بدون اطلاع بود این است که داروی نالوکسان در ایران  فقط به دو فرم ویال تزریقی و قرص ترکیب با بوپرنورفین موجود است که فرم قرص آن برای ترک اعتیاد به اوپیوییدها استفاده می شود و در موارد اوردوز کاربردی ندارد و ویال آن هم جزو داروهای بیمارستانی است و تنها در تعداد معدودی از داروخانه های شهری موجود می باشد که قانونا حق فروش آن بدون نسخه پزشک در ایران وجود ندارد. بنابراین توصیه ی خانم افشار برای تهیه این دارو از داروخانه ها در موارد اوردوز بی فایده بوده و تنها موجب به تاخیر افتادن روند درمان و بروز تنش بین بیماران و پرسنل داروخانه می شود.

ناگفته نماند که از داروی نالوکسان دو فرم اسپری بینی و سرنگ های اماده به تزریق هم وجود دارد که البته در فهرست رسمی دارویی کشور به ثبت نرسیده اند و در بازار داروی ایران موجود نیستند. این دو فرم برای اوردوز اوپیویید استفاده می شوند و هم اکنون در ۴۶ ایالت امریکا به صورت OTC قابل فروش هستند و افراد می توانند بدون نیاز به نسخه پزشک در موارد اورژانسی آنها را تهیه کنند.اما این امکان هنوز در ایران فراهم نیست بنابراین بهتر است افراد غیرمتخصص از اظهار نظرهای غیرکارشناسانه در حوزه سلامت جدا پرهیز کنند و این وظیفه را به دوش نهادها و رسانه های مربوطه بگذارند هرچند نیت خیرخواهانه آنها قابل درک است اما حوزه دارو و درمان بسیارحوزه ای بسیار حساس و تخصصی است و هر پیام و اطلاع رسانی نادرست در این زمینه می تواند جان صدها نفر را به خطر بیندازد و به سلامت جامعه آسیب بزند.شفااینفو

تالیف:دکتر داروساز امید سودی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هجده + 6 =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.