روز جهانی خیریه گرامی باد

تاریخچه امور خیریه

مردم ایران به دلیل فرهنگ خود از دیرباز به امور خیریه علاقه مند بوده اند.

این امر باعث شده است که شروع امور خیریه در ایران به گذشته های دور برگردد و ردیابی آن کمی مشکل باشد.

ولی چیزی که در کتابهای تاریخ ثبت شده است و اینست که اولین ساختار اداری برای امور خیریه در حدود ۱۱۰۰ سال پیش و در سالها ۸۷۵ میلادی تاسیس شده است.

خیریه در دوران پیش و پس از اسلام :

بر خلاف تصور عموم مردم، امور خیریه در ایران از زمان پیش از اسلام نیز وجود داشته است.

بر اساس تعالیم دین زرتشت مردم ایران موظف به کار خیریه بوده اند.

زرتشتیان یک دهم از درآمد خود را صرف خیرات برای فقرا و یا داد و دهش می‌کردند.

این فعالیتهای عام المنفعه و خیریه با ورود اسلام به اوج شکوفایی خود میرسد.

ایرانی ها در دوران باستان ابتکارات زیادی داشته اند. تعدادی از این ابتکارات در زمینه کشورداری  عبارتند از :

– سازمانهای فرهنگی

– موسسات خیریه

– سازمانهای اجتماعی

–….

اینگونه سازمانها در دوران قرون وسطی در اروپا و دیگر کشور ها وجود نداشته اند.

بعد از شکل‌گیری حکومت‌های نیمه مستقلی همچون طاهریان، صفاریان و سامانیان، امور خیریه به عنوان یکی از مسائل مهم حکومتی مورد توجه قرار گرفت و گسترش یافت.

در این دوران هرچقدر که حکومت مرکزی قوی تر بوده است ،‌ امور خیریه گسترده تر و متنوع تر بوده اند.یکی از مهمترین زمینه های وقف در ایران زمینه های علمی و فرهنگی بوده است. نظیر ساخت مدرسه.

در این دوران ما با مدارس و مراکز آموزشی وقفی روبرو می‌شویم که در نوع خود آگاهی بخش هستند.

برای اولین بار در ایران سامانیان دیوان اوقاف را تاسیس نموده و مسئول رسیدگی به امور مساجد و موقوفات نمودند.

نقطه اوج این جریان به دوره صفویه و شاه‌عباس بازمی‌گردد.

 

از مهمترین‌ موقوفات این دوره می‌توان به اموال موقوفه متعلق به آستان قدس رضوی و آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در تبریز اشاره کرد.

امور خیریه در طول تاریخ دچار اوج و فرود های متعدد شده است.

عوامل زیادی چون جنگهای داخلی و خارجی ، حمله مغلها، پادشاهان بی کفایت و … باعث کمرنگ شدن کمکهای خیرخواهانه و امور خیریه شدند.

این وضع ادامه داشت تا دوره ناصری.

 

میرزا حسین‌خان مشیرالدوله

در زمان قاجار نیز با توجه وجود جنگهای مختلف باز هم امور خیریه و خدمات اجتماعی آشفته بود.

ولی با روی کار آمدن وزیری به نام حسین‌خان سپهسالار یا میرزا حسین‌خان مشیرالدوله وضع عوض شد.

در دوران صدارت وی در سال 1288 بیماری “وبا” شیوع یافته و قحطی بزرگی شکل می‌گیرد که کشتار بزرگی از مردم را در پی دارد.

میرزا حسین خان در این دوران اقدام به پخت نان رایگان و توزیع آنها در میان مردم میکند.

یکی از راهایی که او هزینه پخت این نانها رو تامین میکرد به این صورت بود‌ :

مراسمی را در تهران برپا کرده و از کلیه سفرای خارجی و همسرانشان دعوت می‌کند تا با خرید بلیت‌های این کنسرت به کمک مردم بشتابند.

این کار نخستین تجربه‌ای است که انجام کارهای خیریه در کشورهای اروپایی در ایران انجام می‌شود.

پس از این اقدامات دیگری صورت می‌گیرد تا از اعیان، بازرگانان، کدخداها و متسبین دولتی دعوت می‌شود تا این تجربه را داشته باشند.

پس از مشروطه این کار به یکی از روشهای معمول جهت جذب مشارکتهای مردمی تبدیل شد.

و جالبست بدانید که کنسرتهای خیریه و بازارچها های خیریه و … که ما آنها را کاملا امروزی میپنداریم از آن دوران شروع شده اند.

 

میسیونهای مذهبی

دوره ناصری ، دوره ورود میسیونها مذهبی از کشورهای اروپایی و آمریکا به ایران نیز بود.

این میسیونها علاوه بر خدمت رسانی به مسیحیان ایرانی به مردم عادی نیز کمک می‌کنند.

در سال ۱۳۰۸ یکی از میسیون‌های آمریکایی با حمایت ناصرالدین‌شاه زمینی را خریداری کرده و ساختمان یک بیمارستان را پی‌ریزی می‌کند.

این بیمارستان در سال ۱۳۱۰، سه سال پیش از مرگ شاه افتتاح می‌شود و به درمان رایگان مردم و پخش رایگان دارو میان مسلمانان و اقلیت‌ها می‌پردازد.

اینگونه حرکت های باعث شد تا به مرور و پس از مشروطه خدمات اجتماعی و امور خیریه و سازماندهی آنها در دستور کار دولتمردان قرار گیرد.

در مکان‌های مشخص و با حضور افراد معین تعریف می‌شود.

گروه‌هایی برای ساماندهی ایتام، زنان بی‌سرپرست و .. شکل گرفته و سعی می‌کنند این اقشار آسیب دیده  را تحت پوشش قرار دهند.

عملکرد جدیدی از کارهای خیریه شکل می‌گیرد که ناشی از توجه افراد خیر به معضلات اجتماعی است.

اولین یتیم خانه ایران به سبک شبانه روزى مستقل در تهران ( محل انبار گندم سابق ) و در دوران ناصرالدین شاه ایجاد شد.

از آن زمان به بعد موسسه هاى مختلفى از سوى دولتها یا افراد و گروههاى خیر براى حمایت از نابینایان و ناشنوایان، معلولین ذهنى و جسمى و همچنین نیازمندان و بى سرپرستان به وجود آمد که خدمات آنها عموماً جنبه رفاهى و آموزشى داشته است.

 

دوران پهلوی

در دوره رضاشاه به بعد وزارت اوقاف و امور خیریه را داریم و حکومت خود متولی اوقاف بوده و آن را اداره می‌کند.

تا پیش از پیروزى انقلاب اسلامى تشکیلات متمرکزى براى ارائه خدمات خیریه وجود نداشت و خدمات نسبتاً مشابهى به صورت پراکنده توسط دستگاههاى مختلف ارائه مى شد.

اقدامات خیریه توسط دستگاه های مختلفی انجام میشد که به دو دسته دولتی و غیر دولتی تقسیم میشده اند :

سازمانهای غیردولتی که در امور خیریه فعالیت داشته اند  عبارت بوده اند از:

سازمان شاهنشاهی

خدمات اجتماعی

جمعیت شیر و خورشید سرخ (نماینده صلیب سرخ در ایران)

انجمن ملی حمایت از کودکان

جمعیت فرح

بنگاه حمایت مادران و نوزادان

و دستگاههای مختلف دولتی که در زمینه امور خیریه فعالیت داشته اند عبارت بوده اند از :

وزارت کشور

وزارت کشاورزی

وزارت بهداری

وزارت آموزش و پرورش

وزارت کار و امور اجتماعی

وزارت دادگستری

علیرغم سرمایه گذاری های وسیع و تعداد دستگاههای اجتماعی مختلف در زمینه امور خیریه، علاوه بر سیاستهای نادرست رژیم گذشته، به علت فقدان برنامه و سازمان هماهنگ کننده، از مجموع فعالیتها و سرمایه گذاریها بهره برداری صحیح نمی شد.

 

تاسیس سازمان بهزیستی

پس از پیروزى انقلاب شکوهمند اسلامى ایران سازمان بهزیستى کشور در بیست و چهارم خرداد ماه 1359 براساس مصوبه شوراى عالى انقلاب اسلامى تشکیل شد.

شهید دکتر محمد على فیاض بخش به پراکندگى سازمانهاى رفاهى و توانبخشى کشور و عدم هماهنگى لازم بین آنها پى برد.

او با کمک و همفکرى شهید سید محمد باقر لواسانى و تنى چند از همفکرانش لایحه تشکیل سازمان بهزیستى کشور را به شوراى انقلاب پیشنهاد کرد.

پس از تصویب آن به سازماندهى تشکیلات و برنامه ریزى براى فعالیت نوین سازمان بهزیستى پرداخت.

وی در مدت کوتاهى توانست ارگان دولتى و کار آمدى براى خدمت به محرومان و مستضعفان کشور ایجاد کند.

 

 

سازمان بهزیستی از ادغام چه سازمانهایی تشکیل شد ؟

سازمان ملی رفاه خانواده

جمعیت بهزیستی و آموزشی کودکان و نوجوانان

جمعیت حمایت از کودکان بی سرپرست

سازمان ملی رفاه نابینایان

سازمان ملی رفاه ناشنوایان

انجمن ملی حمایت از کودکان و انجمن توانبخشی

همچنین قسمتی از فعالیتهای بعضی از سازمانهای منحل شده از جمله مراکز رفاه خانواده، سازمان زنان سابق و فعالیت حمایت از خانواده های بی سرپرست سازمان ملی خدمات اجتماعی به شاخه معاونت سازمان بهزیستی  منتقل شد.

 

خدمات سازمان بهزیستی

صدور موافقت اصولی با تاسیس مراکز خیریه و حمایتی خصوصی

این مراکز عبارتند از:

مراکز درمان و بازتوانی معتادین

خانه سلامت دختران و زنان

مراکز توانبخشی و درمان بیماران روانی مزمن

نگهداری شبانه‌روزی کودکان بی سرپرست و خیابانی

ارائه خدمات به دختران و زنان آسیب دیده اجتماعی

ارائه خدمات به مددجویان و نیازمندان بی بضاعت

ارائه خدمات مشاوره، نگهداری معلولین

حرفه آموزی معلولین، توانبخشی و نگهداری سالمندان

خدمات مشاوره ژنتیک

انجمن‌ها و موسسات غیر دولتی و خیریه و مجتمع‌های مراکز خدمات سازمان بهزیستی.

خدمات اجتماعی

 

آموزش مهارت‌های زندگی به معلولان تحت پوشش سازمان بهزیستی

تلفن ۱۲۳ ارسال اورژانس خدمات اجتماعی جهت گزارش مواردی مانند کودک آزاری و همسر آزاری

تلفن ۱۴۲ جهت انجام خدمات مشاوره تلفنی

اداره مراکز نگهداری سالمندان

شنوایی سنجی

گفتار درمانی

مشاوره ژنتیک

مراکز بازپروری زنان آسیب دیده

مراکز سلامت دختران در خطر و کودکان خیابانی

حمایت از افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی

امور شیرخوارگاه‌ها و مهدکودک‌ها

اداره شیرخوارگاه‌ها، انجام امور مربوط به فرزندخواندگی، صدور مجوز تاسیس مهد کودک و مهد روستا

 

مشروح وضایف سازمان بهزیستی

۱- حمایت از خانواده های بی سرپرست و نیازمند و ارایه خدمات مختلف به آنها

۲- تحت پوشش گرفتن کودکان کار و خیابان

۳- نگهداری و حمایت از کودکان بی سرپرست و بد سرپرست تحت پوشش سازمان بهزیستی

۴- ارایه خدمات مختلف به عموم کودکان و نوجوانان

۵- تجدید تربیت منحرفان اجتماعی

۶- خدمت رسانی به اقشار آسیب دیده و یا در معرض آسیب اجتماع

۷- حمایت از زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی

۸- تسهیل ازدواج و تامین جهیزیه مورد نیاز ایتام، معلولان و اقشار آسیب پذیر سازمان بهزیستی

۹- ارایه خدمات درمانی و توان بخشی به معلولان، سالمندان و بیماران روانی مزمن

۱۰- نگهداری شبانه روزی از معلولان غیر قابل توانبخشی

۱۱- نگهداری و حمایت از سالمندان نیازمند

۱۲- نگهداری و حمایت از بیماران روانی مزمن

۱۳- ارایه خدمات آموزشی به معلولان

۱۴- خدمات تربیت بدنی و ورزش ویژه معلولان و کم توانان

۱۵- ارائه خدمات حمایتی و توانبخشی به بیماران جذامی

۱۶- پیشگیری از معلولیت

۱۷- پیشگیری از آسیب های اجتماعی

۱۸- خدمات روانشناسی و مشاوره ای

۱۹- آموزش مهارت های زندگی

۲۰- پیشگیری از اعتیاد به مواد مخدر

۲۱- درمان و بازتوانی معتادان

۲۲- کاهش آسیبهای ناشی از اعتیاد

۲۳- توانمندسازی معتادان بهبود یافته

۲۴- ارائه بیمه خدمات درمانی برای اقشار هدف سازمان بهزیستی

۲۵- جلب مشارکتهای مردمی و تشویق گروه های داوطلب و موسسات غیردولتی به همکاری با سازمان بهزیستی

۲۶- صدور پروانه فعالیت در زمینه های :

مهدکودک

شیرخوارگاه

خانه کودکان بی سرپرست

مرکز نگهداری از کودکان خیابانی

خانه سلامت دختران و زنان

کلینیک مددکاری اجتماعی

اورژانس خدمات اجتماعی

مرکز مشاوره اجتماعی

مرکز مشاوره ژنتیک

مرکز توانبخشی و درمانی شبانه روزی بیماران روانی مزمن

مرکز حرفه آموزی معلولان و نظارت بر فعالیت آنها

۲۷- صدور پروانه فعالیت برای متقاضیان تاسیس انجمن ها و موسسات غیر دولتی و خیریه، در راستای اهداف سازمان بهزیستی و نظارت بر عملکرد آنها

۲۸- آموزش مهارت های فنی و حرفه ای به گروه های هدف سازمان بهزیستی

۲۹- ایجاد فرصت های شغلی برای گروه های هدف سازمان بهزیستی و توانمندسازی آنها

۳۰- کمک به تامین مسکن جامعه هدف سازمان بهزیستی

۳۱- آموزش نیروی انسانی مورد نیاز سازمان بهزیستی

منبع: www.hamyarannet.ir

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

چهار × 5 =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.