سندرم پیش از قاعدگی

سندرم پیش از قاعدگی به مجموعه علایم جسمانی و خلقی و روانی گفته می شود که حدودا بین سه تا پنج روز پیش از شروع خون ریزی ماهانه شروع می شود و حداقل در سه دوره ماهانه تکرار می شود .

البته بسیاری از زنان در سن باروری ممکن است  برخی از علایم فیزیکی و عاطفی مثل حساس شدن سینه ها و تحریک پذیری و افسردگی و اضطراب را یک تا دو روز پیش از خون ریزی ماهیانه تجربه کنند اما ااین علایم غالبا خفیف هستند و اختلالی در زندگی روزمره و روابط اجتماعی فرد ایجاد نمی کنند. به همین دلیل این موارد جزو سندرم پیش از قاعدگی در نظر گرفته نمی شوند.

سندرم پیش از‌قاعدگی حدودا در ۳ تا ۸ درصد زنان اتفاق می افتد. در این سندرم فرد طیف وسیعی از علایم فیزیکی ،رفتاری ،روانی و شناختی را ممکن است تجربه کند. تا کنون بیش از ۱۵۰ علامت در سندرم پیش از قاعدگی مشاهده شده است .البته در یک فرد تنها تعداد محدودی از این علایم به صورت هم زمان بروز می کند. این علایم در سندرم‌پیش از‌قاعدگی شدید تر از حالت معمول هستند و می توانند برای چند روز در روابط اجتماعی و کاری فرد و زندگی روزمره وی اختلال جدی ایجاد کنند.

البته علایم خود محدود شونده هستند و بعد از شروع خونریزی بهبود می یابند.از شایع ترین علایم فیزیکی این سندرم می توان به سردرد ،حساسیت و درد در نوک سینه ها ،نفخ ،گرگرفتگی و گیجی اشاره کرد. طیف علایم خلقی و روانی وسیع تر از علایم فیزیکی است مهم ترین این علایم عبارت اند از:

افسردگی

تحریک پذیری و عصبایت ناگهانی

احساس غم و ناراحتی ناگهانی و حتی اشک ریختن بی دلیل

تمایل به تنهایی و دوری از فعالیت های اجتماعی

داشتن احساسات منفی نسبت به خود

بی انگیزگی

خستگی

بی قراری

اختلال تمرکز

خواب زیاد و یا برعکس بی خوابی

اضطراب

چه عواملی باعث سندرم پیش از قاعدگی می شوند؟

شواهدی وجود دارد که نشان می دهد سندرم‌پیش از قاعدگی در اثرات تغییرات هورمون های استروییدی تخمدان و تداخل این هورمون ها با انتقال دهنده های عصبی بروز می کند.البته اینها دلایل قطعی ایجاد سندرم پیش‌از قاعدگی نیستند در موارد زیادی سطح سرمی استروژن و پروژسترون زنان مبتلا به سندرم‌پیش از قاعدگی در مقایسه با زنان معمولی یکسان بوده است. در این موارد گفته می شود که علاوه بر سطح هورمون میزان پاسخ گیرنده ها به هورمون نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در سندرم پیش از قاعدگی میزان پاسخ گیرنده ها به این هورمون ها کاهش پیدا می کند.

در میان انتقال دهنده های عصبی سروتونین نقش بسیار مهمی در سندرم پیش از قاعدگی ایفا می کند. در مطالعات مختلفی دیده شده که در زنان مبتلا به سندرم‌پیش از قاعدگی سطح سروتونین نسبت به سایر زنان کمتر است. همچنین با تجویز داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مثل فلوکستین علایم بیمار به صورت چشمگیری بهبود می یابد.

ویتامین ها و مواد معدنی نقش چندانی در سندرم پیش از قاعدگی ندارند و کمبود ویتامین قابل توجهی در زنان مبتلا به سندرم پیش از‌قاعدگی مشاهده نشده است.

درمان های سندرم پیش از قاعدگی

در سندرم‌پیش از قاعدگی هدف از درمان تسکین علایم و بهبود سطح عملکرد فرد می باشد. درمان های متفاوتی برای سندرم پیش از قاعدگی وجود دارد که بر اساس شدت علایم درمان مناسب انتخاب می شود.

در مواردی که علایم بیمار خفیف است و اختلال مهمی در زندگی کاری و روزمره فرد ایجاد نمی کند ، ورزش کردن و روش های مختلف ریلکسیشن مثل یوگا ،مدیتیشن و… می توانند تاثیر بسیار خوبی در تسکین علایم داشته باشند.

در سندرم پیش از قاعدگی خفیف علاوه بر ورزش می توان از برخی گیاهان دارویی هم در تسکین سندرم پیش از قاعدگی استفاده کرد.گیاه پنج انگشت انتخاب بسیار خوبی در تسکین سندرم پیش‌از قاعدگی می باشد و در مطالعات مختلفی اثربخشی آن ثابت شده است.

در مواردی شدیدتر که علایم بیماری در زندگی روزمره و روابط اجتماعی فرد اختلال ایجاد می کند. دیگر ورزش کردن و روش های غیردارویی چندان تاثیر گذار نیست در این موارد به سراغ درمان های دارویی می  رویم.دو نوع درمان دارویی وجود دارد که عبارت اند از: درمان با داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین می باشد و درمان هورمونی.

داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین که مهم ترین و موثرترین آن داروهای دسته SSRI می باشند با جلوگیری از بازجذب سروتونین در سیناپس باعث افزایش سروتونین می شوند.از مهم ترین داروهای دسته SSRI می توان سرترالین، فلوکستین، سیتالوپرام و اس سیتالوپرام را نام برد.این داروها به دلیل اثربخشی زیاد و عوارض قابل تحمل گزینه بسیار خوبی در درمان سندرم پیش از قاعدگی می باشند.میزان دوز مصرف این دارو ها و مدت مصرف به عوامل مختلفی مثل شدت علایم ،الگوی بروز علایم و زمان ماندگاری علایم بستگی دارد و انتخاب رژیم درمانی مناسب بر عهده پزشک می باشد.در ضمن توجه داشته باشید که از مصرف خودسرانه این داروها جلوگیری کنید و به هیچ عنوان بدون مشورت با پزشک با این داروها خود درمانی نکنید.

درمان هورمونی روش درمانی دیگری است که از اثربخشی خوبی برخوردار است. معمول ترین روش هورمونی استفاده از قرص های ضدبارداری ترکیبی می باشد بخصوص قرص هایی که از ترکیب اتینیل استرادیول و دروسپیرنون ساخته شده اند اثربخشی بسیار خوبی از خود نشان داده اند.

Uptodate

تالیف و ترجمه: دکتر داروساز امید سودی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 + 19 =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.