سندروم روده تحریک پذیر

سندروم روده تحریک پذیر یا به اختصارIBS یک وضعیت طولانی مدت در دستگاه گوارش است ‏ که باعث بروز مشکلاتی نظیر کرامپ عضلات گوارشی، نفخ، اسهال و یا یبوست می شودکه البته شکایت اصلی اکثر افراد مبتلا به این سندروم اسهال است. دلیل سندروم خواندن این بیماری این است که شامل مجموعه ای از علامت هاست این بیماری یک بیماری مزمن است و از نوع عملکردی است یعنی مشکل ساختمانی و آناتومیکی در دستگاه گوارش فرد وجود ندارد.

IBS یک پدیده شایع است

IBS یک پدیده شایع است که گفته می شود از هر ۵ نفر یک نفر را درگیر میکند .شروع این سندروم از سنین بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی است و در جنس زن شایع تر است. اگرچه این  سندروم خطرناک نیست  ولی علائم آن می‌تواند برای فرد بسیار آزاردهنده باشد، البته شدت علایم درطول سال های زندگی فرد متفاوت است در دوره‌های علایم بسیار کاهش می یابد وحتی ممکن است  از بین برود و در دوره‌های به قدری علایم شدید می شوند  که زندگی روزمره ی فرد را تحت تاثیر قرار می دهند .همچنین ظهور این علامت ها در یک فرد می‌تواند تناوب داشته باشد به عنوان مثال در قسمتی از سال فرد ممکن است از مشکل اسهال شکایت داشته باشد و در قسمتی از سال ممکن است دچار یبوست شود

هیچ درمانی برای سندرم روده تحریک‌پذیر وجود ندارد.اما افراد  به مرور می فهمند که چه چیزهایی علایم را تسکین می‌دهند و چه چیزهایی به تشدید علایم منجرمیشوند. داروهایی که  برای این سندرم استفاده میشود جنبه درمانی ندارند بلکه برای پوشش علایم تجویز می شوند.

فرضیه های به هم خوردن عملکرد دستگاه گوارش

۱. ممکن است این سند رو به دلیل وجود اختلالات سیستم ایمنی در دستگاه گوارش باشد. در واقع موادی که در افراد عادی آنتی ژن نیستند و پاسخ ایمنی ایجاد نمی کنند در این افراد سیستم ایمنی دستگاه گوارش این مواد را به عنوان آنتی ژن شناسایی می کند و در نتیجه به آنها پاسخ می دهد که نتیجه آن ایجاد التهاب  و اختلال در عملکرد دستگاه گوارش است.

۲. عصبی مرکزی و سیستم عصبی دستگاه گوارش در مواقعی بیشتر و در مواقعی کمتر از حد معمول کار می کند.در واقع در گذشته تصور می‌شد که دلیل این بیماری عصبی است چون که در معاینات بالینی هیچ مشکلی در دستگاه گوارش افراد مشاهده نمی شد اما بعدها  مشخص شد که  تمام دلایل این بیماری عصبی نیست البته در شرایط پر استرس و اضطراب و افسردگی علایم این بیماری  تشدید می شود

 معیار تشخیص

دردها و کرامپ شکمی یا ناخوشی ها سه ماه گذشته و  حداقل برای سه روز در ماه  وجود داشته باشد و همچنین دو مورد از سه معیار زیر را داشته باشد

۱.با درد مدفوع در دستگاه گوارش کمتر میشود

۲. فرکانس دفع مدفوع متفاوت شده باشد بدین صورت که یا به سمت اسهال رفته باشد و یا به سمت یبوست .

۳.ظاهر مدفوع متفاوت شده باشد اما فرکانس دفع ثابت باشد یعنی مدفوع یا  خشک تر و سفت تر شده باشد یا نرم تر و روان تر

در رابطه با علائم گفته شده نکاتی هست که باید حتما به آن ها توجه داشته باشید .اولا اگر برای اولین بار است که به این علایم دچار شده اید حتما  جهت تشخیص  قطعی به پزشک مراجعه کنید  چونکه دردهای گواارشی می تواند ناشی از انسداد پیلور و یا پیچ خوردن روده باشد

نکته بعدی این است که در این سندروم خون دفع نمی شود در صورتی که در مدفوع خود خون مشاهده کردید حتما به پزشک مراجعه کنید.بخصوص اگر در مدت زمان کوتاه دچار کاهش وزن شدید شده اید چرا که این علایم می تواند ناشی از بیماری التهابی روده باشد.

در صورتی که مدفوع شما کف آلود و همزمان دچار بوی بد دهان و یا آروغ های بدبو شده اید احتمالاً به عفونت گوارشی مبتلا شده‌اید

نکته دیگر این است که اگر تنها در صورت  مصرف شیر و یا سایر فرآورده های لبنی  دچار کرامپ شکمی و اسهال می شوید احتمالاً مشکل شما مربوط به عدم وجود آنزیم لاکتاز و یا همان آنزیم تجزیه کننده قند شیر  در بدن شما است. در واقع در برخی افراد به صورت ژنتیکی آنزیم لاکتاز تولید نمی شود به همین دلیل این افراد قادر به هضم قند  لاکتوز نیستند که این مسئله باعث بروز کرامپ های شکمی با مصرف لبنیات دراین افراد می‌شود.

نکته آخر اینکه در صورتی که در کنار این  علایم به هموروئید هم مبتلا هستید از مصرف خودسرانه دارو اجتناب کنید و حتما به پزشک مراجعه کنید .

درمان

همان طور که گفته شد هیچ درمانی برای سندرم روده تحریک پذیر وجود ندارد و در این بیماری فرد علامت درمانی می شود به عنوان مثال اگر شکایت بیمار اسهال باشد برای درمان  اسهال او دارو تجویز می شود یا  اگر شکایت بیمار دردهای شکمی باشد برای تسکین درد او مسکن تجویز می شود. در ادامه به معرفی اجمالی داروهایی که در سندرم روده تحریک پذیر استفاده می شوند می پردازیم

داروهای کنترل کننده دردهای شکمی:

هیوسین: این دارو یک داروی آنتی کولینرژیک است و با کاهش کرامپ عضلات صاف باعث کاهش درد می شود. هیوسین دارویی safeاست و عوارض چندانی ندارد فقط باید توجه کنید که در افراد مبتلا به بدخیمی پروستات و گلوکوم و همچنین افراد باردار و مسن نباید بدون اجازه پزشک مصرف شود.نحوه مصرف صحیح این قرص سه بار در روز قبل از غذا است .

کپسول های حاوی عرق نعنا: این فراورده ها مستقیما با شل کردن عضلات صاف باعث تسکین دردهای شکمی می شوند . مهم ترین برند از این دسته در بازار داروی ایران کپسول های colpermin است.نحوه مصرف این کپسول ها هم مشابه هیوسین سه بار در روز نیم ساعت قبل غذا است.

مبورین:آنتی موسکارینی است. به صورت موضعی اثر دارد و به مغز نمی رود. باعث کاهش اسپاسم دستگاه گوارش می شود.مهم ترین برند این دارو در ایران colofac است که نسبت به داروهای قبلی گران قیمت است.قرص های ۱۳۵ میلی گرم و کپسول ۲۰۰ میلی گرم از این دارو وجود دارد دارد. دستور مصرف شکل قرص این دارو سه بار در روز نیم ساعت قبل غذا و کپسول آن دوبار در روز است.

کلیدینیوم سی :این قرص ترکیب دو داروی کلیدینیوم و کلردیازپوکساید است.کلیدینیوم انتی کولینرژیک است و کلردیازپوکساید ارام بخش است. این دارو در فردی که اضطراب دارد و اضطراب او ناراحتی و درد گوارشی اورا بیشتر می کند بهتر از هیوسین جواب می دهد.

اسهال

لوپامید و دیفناکسیلات مهم ترین داروهای درمان اسهال در ایران هستند.مصرف دیفناکسیلات به دلیل اینکه این دارو از مشتقات اوپیوییدی است بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود.در واقع لوپرامید تنها داروی ضداسهال OTC در ایران است .این دارو به شکل قرص های ۲ میلی گرمی موجود است نحوه مصرف این دارو بدین شکل است که ابتدا باید دو قرص به صورت هم زمان مصرف شود سپس بعد از هر بار دفع ابکی یک قرص دیگر مصرف شود.حداکثر دوز روزانه این دارو ۱۶ میلی گرم در روز است.

یبوست

برای بهبود یبوست هم داروهای مختلفی وجود دارد.در ابتدا توصیه می شود بیمار  life style خود را اصلاح کند به عنوان مثال افزایش مصرف آب و مایعات افزایش مصرف فیبر و افزایش فعالیت روزانه بدنی مثل نیم ساعت پیاده روی در روز می تواند تا حدی به بهبود یبوست بیمار کمک کند.

در مرحله بعدی اگر یبوست بیمار با تغییر life style بهبود نیافت می توان از پودر های موسیلیوم استفاده کرد.موسیلیوم پودر دانه اسفرزه است که پس از جذب آب ایجاد موسیلاژ کرده و باعث نرمی و افزایش حجم مواد موجود در روده بزرگ می شودو عمل دفع را راحت تر می نماید. هرساشه موسیلیوم را باید در یک لیوان آب ریخته و پس از هم زدن بلافاصله میل نمود .همچنین توصیه می شود یک یا چند لیوان آب اضافی هم برای کمک به نرم شدن مدفوع میل شود.

علاوه بر موسیلیوم داروی های ضدیبوست متعدد دیگری هم در بازار وجود دارد مثل شربت لاکتولوز ،پودر پلی اتیلن گلیکول شیاف گلیسرین فراورده های انجیر و سنا و سایر داروها که به پرداختن به تمامی آنها خود مبحثی جداگانه را می طلبد.

تالیف:دکتر داروساز امید سودی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پنج × پنج =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.