هرآنچه لازم است در مورد قرص های ضدبارداری ترکیبی بدانید

داروهای متنوع ضدبارداری وجود دارد که به صورت های خوراکی،تزریقی و کاشتنی در بازار موجود هستند.هر کدام از این داروها مزایا و معایب خاص خود را دارند که با توجه به شرایطی که هر فرد دارد  مانند داشتن بیماری های زمینه ای، سن ، وزن ،وضعیت اقتصادی و…داروی متفاوتی در نظر گرفته میشود.

اما در این بین قرص های ضدبارداری خوراکی ترکیبی به دلیل سهولت مصرف و کارایی بالا(میزان شکست با این قرص ها ۰.۱تا ۵ درصد گزارش شده است). بیشترین مصرف را نسبت به سایر روش ها در سراسر جهان دارند. به همین دلیل در این مقاله به طور خاص به بررسی قرص های پیشگیری از بارداری می پردازیم و مهم ترین نکاتی که لازم است در مورد این داروها بدانید مانند عوارض جانبی ،نحوه مصرف و موارد منع مصرف انها را بیان می کنیم.

قرص های ترکیبی شامل دو جز استروژنی و پروژسترونی هستند. جز استروژنی با مهار ترشح FSH رشد فولیکول را مهار می کند و پروژسترون هم با مهار ترشح هورمون LH از تخم گذاری ممانعت می کند. ماده ای که غالبا به عنوان جز استروژنی در قرص های ترکیبی موجود در ایران وجود دارد اتینیل استرادیول است اما جز پروژسترونی در برند های مختلف متفاوت است که بسته به میزان پروژسترون و نوع آن کاربرد و اثربخشی قرص تغییر می کند(قرص های ترکیبی علاوه بر کاربرد پیشگیری از بارداری در درمان بیماری های مختلف زنان مثل سندرم کیست تخمدان، آکنه ،پرمویی،آمنوره و… استفاده می شوند).

 قرص های ترکیبی استروژن ـ پروژسترون شامل انواع تک فازی،دو فازی و سه فازی می شود.در قرص های ترکیبی تک فازی میزان مصرف هورمون ها در کل دوره ثابت است. اما در قرص های دوفازی و چند فازی میزان جز پروژسترونی متغییر است.پروژسترون این قرص ها با دوز کم شروع می شود و در طول دوره افزایش می یابد.هدف از این قرص ها کاهش مصرف پروژسترون در طول دوره و درنتیجه کاهش عوارض ناشی از جز پروژسترونی آنهاست.البته عیب آنها این است که به دلیل چند رنگ بودن قرص ها ممکن است بیمار را سردرگم کنند

نحوه مصرف قرص های ضدبارداری به چه صورت است؟

قرص های ضدبارداری ترکیبی غالبا به صورت بسته های ۲۱ یا۲۸ تایی هستند .قرص های ضدبارداری را در هرزمانی از دوره ماهانه می توان مصرف کرد اما برای اینکه بیشترین اثر را داشته باشند و احتمال بارداری به حداقل برسد باید بین روزهای اول تا پنجم شروع خون ریزی مصرف آنها آغاز شود و به صورت روزانه(سر ساعت معین و ترجیحا شب ها )مصرف شوند.همچنین برای کاهش عارضه حالت تهوع هم بهتر است این قرص ها را بعد از غذا مصرف کنید.در صورتی که بسته های قرص ۲۱ تایی باشد باید بعد از پایان هر بسته باید یک هفته صبر کرد سپس مصرف بسته جدید را شروع کرد..سه تا چهار روز بعد از مصرف ۲۱ امین قرص باید خون ریزی اتفاق بیفتد در غیر اینصورت باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.اما قرص هایی که بسته ۲۸ تایی دارند باید بعد تمام شدن هر بسته قرص ،مصرف بسته جدید را آغاز کنید.

در صورتی که بیش از ۵ روز از شروع خون ریزی ماهیانه گذشته باشد و می خواهید اولین دوز از قرص ضدبارداری را استفاده کنید برای اطمینان بیشتر باید از یک روش ضدبارداری کمکی (مثل استفاده از کاندوم)برای دوره اول استفاده کنید.

اگر مصرف قرص فراموش شود چه باید کار کرد؟

در صورت فراموش کردن مصرف یک قرص باید روز بعدی به جای یک قرص دو قرص مصرف کنید و مابقی قرص ها را طبق روال گذشته مصرف کنید.در صورتی که دو روز پشت سرهم مصرف قرص هارا فراموش کردید برای دو روز آینده باید روزی دو قرص مصرف کنید و همچنین لازم است که به مدت یک هفته از روش ضدبارداری کمکی مثل کاندوم استفاده کنید.اما اگر مصرف قرص را سه روز پشت سرهم فراموش کردید باید بسته قرص را دور بیندازید و بسته جدیدی را شروع کنید و همچنین تا یک هفته از روش کمکی استفاده کنید.

شایع ترین و مهم ترین عوارض قرص های ضدبارداری ترکیبی چیست؟
تهوع،حساس شدن سینه ها و سردرد

شایع ترین عوارض این داروها هستند البته این عوارض معمولا در اولین دوره مصرف بروز می کنند و خود به خود بهبود می یابند و به ندرت در ماه های آینده اتفاق می افتند.البته در صورتی که با مصرف این قرص ها دچار سردرد شدید و غیرعادی شدید حتما مصرف دارو را قطع کنید و به پزشک خود اطلاع دهید چون که خطر اسپاسم عروقی و سکته مغزی وجود دارد.

اسهال و درد شکمی

اسهال و درد شکمی هم جزو عوارض احتمالی این داروها هستند ولی اگر دل درد شدید باشد به دلیل احتمال پانکراتیت و یا ترومبوز ورید شکمی مصرف دارو را قطع کنید و به پزشک خود اطلاع دهید.

لکه بینی و قطع خونریزی

لکه بینی و قطع خونریزی هم جز عوارض شایع این قرص ها هستند این عوارض هم در اکثر زنان به مرور بهبود می یابد.هرچند این عوارض تاثیری هم در اثربخشی دارو ندارند.

افزایش فشار خون ،تشکیل لخته خون و سکته

افزایش فشار خون ،تشکیل لخته خون و سکته مهم ترین و خطرناک ترین عوارض این دارو ها هستند.البته شیوع این عوارض بسیار کمتر از عوارض بالاست و در زنانی که سن کمتر از ۳۵ سال دارند و بیماری زمینه ای خاصی ندارند جای نگرانی وجود ندارد و می توانند به راحتی به مصرف این داروها ادامه دهند.اما در جمعیت خاصی از زنان بدلیل اینکه ریسک بروز این عوارض به شدت افزایش پیدا می کند مصرف قرص های ضدبارداری ترکیبی مطلقا ممنوع است . زنانی که شامل هر یک از موارد زیر باشند در این گروه قرار می گیرند:

۱)کسانی که سابقه سکته داشته اند.

۲)زنانی که بالای ۳۵ سال سن دارند و روزانه بیش از ۱۵ نخ سیگار مصرف می کنند.

۳)کسانی که فشارخون بالا و کنترل نشده دارند(فشار سیستولی بالاتر از ۱۶ و دیاستولی بالاتر از ۱۰)

۴)نارسایی قلبی

۵)نارسایی کبد شدید

۶)میگرن همراه با آئورا(حس کردن بویی خاص قبل شروع سردرد)

۷)کسانی که بیش از ۲۰ سال است که مبتلا به دیابت هستند یا دیابت همراه با نارسایی کبدی یا کلیوی دارند

۸) زنانی که مبتلا به سرطان پستان هستند

۹)داشتن لخته خون در بدن

۱۰)هفته اول پس از زایمان در صورت شیردهی

مهم ترین تداخل قرص های ضدبارداری ترکیبی با چه داروهایی است؟

برخی از داروهای ضدتشنج  باعث افزایش متابولیسم کبدی قرص های ضدبارداری ترکیبی می شوند و در نتیجه اثربخشی آنها را کاهش می دهند مهم ترین این داروها عبارت اند از: فنی تویین ،فنوباربیتال،کاربامازپین،توپیرامات ،پریمیدون،اکس کاربامازپین

البته این تداخل با همه ی داروهای ضدتشنج دیده نشده است به عنوان مثال داروهای والپروات سدیم ،گاباپنتین ،لوتیراستام و زونیزاماید تاثیری در اثربخشی قرص های ضدبارداری ترکیبی نشان نداده اند.

در میان داروهای ضدتشنج لاموتریژین هم با قرص های ضدبارداری تداخل دارد اما برعکس داروهای بالا این دارو اثربخشی قرص های ضدبارداری ترکیبی را کاهش نمی دهد بلکه قرص های ترکیبی باعث کاهش سطح این دارو و کاهش اثربخشی آن می شوند در نتیجه ریسک بروز تشنج را در بیماران مبتلا به صرع افزایش می دهند.

تداخل مهم دیگر قرص های ترکیبی با داروی ریفامپین است .ریفامپین هم مانند داروهای ضدتشنج باعث کاهش سطح داروهای ضدبارداری در بدن و در نتیجه کاهش اثربخشی این دارو ها می شود. آپ‌تو‌دیت

تالیف و ترجمه: دکتر داروساز امید سودی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

15 − 7 =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.